Η σύγχρονη πολεμική ισχύς δεν εξαρτάται μόνο από προηγμένα οπλικά συστήματα και εντυπωσιακές στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά και από κάτι πολύ πιο «πεζό»: την αλυσίδα εφοδιασμού των πρώτων υλών που χρειάζονται για την κατασκευή τους.
Στο επίκεντρο αυτής της αλυσίδας βρίσκονται οι λεγόμενες σπάνιες γαίες, μια ομάδα μετάλλων που είναι απαραίτητα για την παραγωγή πυραύλων, μαχητικών αεροσκαφών, ραντάρ και συστημάτων καθοδήγησης υψηλής τεχνολογίας.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και η αυξημένη στρατιωτική δραστηριότητα των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν αναδείξει ένα πρόβλημα που εδώ και χρόνια προειδοποιούν οι αναλυτές: Την εξάρτηση της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας από πρώτες ύλες που προέρχονται κυρίως από την Κίνα.
Η «μαθηματική» του πολέμου και τα αποθέματα πυραύλων
Σύμφωνα με αναλύσεις που επικαλούνται ρωσικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης, η ένταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων μπορεί να οδηγήσει σε γρήγορη κατανάλωση όπλων υψηλής τεχνολογίας. Ορισμένα συστήματα, όπως οι πύραυλοι Tomahawk ή τα αντιπυραυλικά συστήματα THAAD, παράγονται σε σχετικά περιορισμένους αριθμούς κάθε χρόνο.
Η πραγματικότητα αυτή δημιουργεί ένα δύσκολο μαθηματικό πρόβλημα: σε έναν πόλεμο μεγάλης διάρκειας, τα αποθέματα μπορεί να μειωθούν γρηγορότερα από ό,τι μπορεί να τα αναπληρώσει η βιομηχανία. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, το μοντέλο της δυτικής στρατιωτικής παραγωγής βασίστηκε για δεκαετίες στην υπόθεση σύντομων και περιορισμένων συγκρούσεων, όχι σε μακροχρόνιους πολέμους μεγάλης έντασης.
Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης, ακόμη και υπερδυνάμεις με τεράστιους αμυντικούς προϋπολογισμούς μπορεί να αντιμετωπίσουν προβλήματα στην ταχεία αναπλήρωση των οπλικών τους συστημάτων.
Η παγκόσμια σημασία των σπάνιων γαιών
Το μεγαλύτερο στρατηγικό ζήτημα όμως δεν είναι μόνο η παραγωγή πυραύλων, αλλά τα υλικά που χρειάζονται για να κατασκευαστούν. Οι σπάνιες γαίες χρησιμοποιούνται σε σχεδόν όλα τα σύγχρονα στρατιωτικά συστήματα.
Ένα σύγχρονο μαχητικό αεροσκάφος F-35 χρειάζεται εκατοντάδες κιλά τέτοιων μετάλλων για ηλεκτρονικά συστήματα, αισθητήρες και κινητήρες. Μεγάλα πολεμικά πλοία και πυρηνικά υποβρύχια απαιτούν ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες.
Το πρόβλημα για τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ότι η Κίνα κυριαρχεί στην εξόρυξη και επεξεργασία των σπάνιων γαιών, ελέγχοντας το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής. Εδώ και δεκαετίες η εξόρυξη και η επεξεργασία αυτών των υλικών μεταφέρθηκαν στην Ασία, κυρίως λόγω χαμηλότερου κόστους και περιβαλλοντικών περιορισμών στη Δύση.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν οι ΗΠΑ διαθέτουν δικά τους κοιτάσματα, η πλήρης επαναφορά της βιομηχανικής αλυσίδας — από την εξόρυξη μέχρι την επεξεργασία — θα απαιτούσε χρόνια επενδύσεων και τεχνολογικής ανάπτυξης.
Γεωπολιτική πίεση και εμπορικός ανταγωνισμός
Η εξάρτηση αυτή δίνει στο Πεκίνο σημαντικό γεωπολιτικό πλεονέκτημα.
Σε περιόδους έντασης, οι περιορισμοί στις εξαγωγές κρίσιμων υλικών μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εργαλείο πίεσης.
Αυτό έχει ήδη συμβεί στο παρελθόν σε εμπορικές διαμάχες, ενώ αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η τεχνολογική αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας θα μπορούσε να επηρεάσει και την πρόσβαση σε αυτά τα υλικά.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα παράδοξο: τα πιο προηγμένα οπλικά συστήματα στον κόσμο εξαρτώνται από πρώτες ύλες που βρίσκονται κυρίως εκτός της Δύσης.
Ο πόλεμος των πόρων
Σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση γύρω από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνδέεται όλο και περισσότερο με έναν ευρύτερο ανταγωνισμό για ενέργεια, πρώτες ύλες και βιομηχανική ισχύ.
Οι αγορές ήδη παρακολουθούν με ανησυχία την εξέλιξη των γεγονότων. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν παρουσιάσει έντονες διακυμάνσεις, ενώ αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η μακροχρόνια σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας εξαρτάται όχι μόνο από την έκβαση των στρατιωτικών συγκρούσεων αλλά και από την ικανότητα των μεγάλων δυνάμεων να εξασφαλίσουν κρίσιμες πρώτες ύλες.
Ένας πόλεμος που κρίνεται και στη βιομηχανία
Τελικά, πολλοί ειδικοί συμφωνούν ότι οι σύγχρονες συγκρούσεις δεν κρίνονται μόνο στο πεδίο της μάχης. Κρίνονται επίσης στα εργοστάσια, στα λιμάνια και στις αλυσίδες εφοδιασμού που στηρίζουν την πολεμική βιομηχανία.
Η τεχνολογία, οι πρώτες ύλες και η βιομηχανική παραγωγή έχουν γίνει εξίσου σημαντικά με τα στρατεύματα και τα όπλα. Σε έναν κόσμο όπου η γεωπολιτική αντιπαράθεση εντείνεται, ο έλεγχος των πόρων μπορεί να αποδειχθεί εξίσου καθοριστικός με τη στρατιωτική ισχύ.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών